พระราชวังไดโอคลีเชียน

           นักท่องเที่ยวที่มาเที่ยวโครเอเชีย มักจะนิยมมาที่ พระราชวังไดโอคลีเชียน ซึ่งตั้งอยู่ที่ Split เมืองใหญ่ที่สุดของแคว้นดัลมาเชีย พระราชวังไดโอคลีเชียน สร้างขึ้นเมื่อราวคริสต์ศตวรรษที่ 4 โดยพระจักรพรรดิไดโอคลีเชียน (Diocletian) ปกครองอาณาจักรโรมันระหว่างปี ค.ศ. 284305 พระองค์เกิดที่เมือง Salona แห่งนครรัฐดัลมาเชีย (ปัจจุบันคือเมืองโซลิน แคว้นดัลมาเชีย ประเทศโครเอเชีย) ในตระกูลชนชั้นล่างเส้นทางสู่ความรุ่งโรจน์ของพระองค์เริ่มจากการเข้าร่วมกับกองทัพค่อยๆ ไต่เต้าจนได้รับตำแหน่งแม่ทัพในสมัยจักรพรรดิคารัส (Carus) หลังจากที่จักรพรรดิคารัสและนูเมเลียน (Numerian) บุตรชายสิ้นพระชนม์อย่างมีเงื่อนงำ สมัยนั้นอาณาจักรโรมันกำลังตกอยู่ในวิกฤตการณ์คริสต์ศตวรรษที่ 3 (Crisis of the Third Century) กล่าวคือ เกิดโรคระบาดเศรษฐกิจตกต่ำ มีการจลาจล จักรพรรดิ ผู้ปกครองเอาแต่สนใจเกมกีฬาและสิ่งบันเทิงจนประชาชนเสื่อมศรัทธา

          ในรัชสมัยของจักรพรรดิไดโอคลีเชียน อาณาจักรโรมันได้กลับมารุ่งเรืองอีกครั้งโดยแบ่งออกเป็นสองส่วนคือ โรมันตะวันออกและโรมันตะวันตก ปี ค.ศ. 305 จักรพรรดิไดโอคลีเชียนได้สละราชบัลลังก์ แล้วทรงย้ายกลับไปพำนักที่พระราชวังไดโอคลีเชียน ซึ่งทรงรับสั่งให้สร้างไว้ก่อนแล้วที่นครรัฐดัลมาเชีย บ้านเกิดของพระองค์ (เมืองสปลิทในปัจจุบัน) พระองค์พำนักอยู่ที่พระราชวังแห่งนี้กว่า 6 ปี ก็สิ้นพระชนม์ในวันที่ 3 ธันวาคม ปี ค.ศ. 312

          สำหรับพระราชวังไดโอคลีเชียนซึ่งเป็นที่ประทับนั้นสร้างขึ้นราวต้นคริสต์ศตวรรษที่ 4 เพื่อเตรียมที่จะใช้เป็นสถานที่พำนักหลังสละราชบัลลังก์ในวันที่ 1 พฤษภาคม ค.ศ. 305 ตัวพระราชวังตั้งอยู่บนแหลมสั้นๆ ทางตอนใต้ริมฝั่งทะเลเอเดียรติก ลักษณะสัณฐานเป็นรูปทรงสี่เหลี่ยม ล้อมรอบด้วยกำแพงและป้อมปราการทั้งสี่ด้าน มีพื้นที่โดยรวมกว่า 30,000 ตารางเมตร ภายในประกอบด้วยสิ่งปลูกสร้างที่สวยงามโอ่อ่า นอกจากตัวพระราชวังแล้วยังมีโบสถ์ วิหาร สวนผัก ผลไม้ ศาลาและเรือนรับรอง ทั้งยังมีค่ายที่พักของทหารองครักษ์อยู่ภายในด้วย ดูราวกับเป็นอาณาจักรส่วนพระองค์ ขนาดย่อมๆ เลยทีเดียว ถนนภายในเขตวังปูด้วยแผ่นหินตัดเข้าหากันทั้งสี่ด้าน โดยมาบรรจบกันตรงจัตุรัสตั้งอยู่เป็นศูนย์กลางตามแบบฉบับผังบ้านเมืองของโรมัน

หลังจากอาณาจักรโรมันเสื่ออำนาจ พระราชวังแห่งนี้ก็ได้ถูกทิ้งร้างไว้ยาวนานหลายร้อยปี สิ่งปลูกสร้างภายในส่วนใหญ่ล้วนผุพังลง จนกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 7 ชาวเมืองที่อาศัยอยู่ในพื้นที่แถบนั้นเริ่มย้ายเข้ามาตั้งรกรากภายในเขตกำแพงเมือง มีการสร้างอาคารบ้านเรือนขึ้นมาใหม่ และอยู่อาศัยเรื่อยมาจนร่องรอยของพระราชวังแห่งนี้ได้กลายมาเป็นศูนย์กลางของเมืองสปลิท และกลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยว ที่ได้รับความนิยมมากที่สุดแห่งหนึ่งที่แคว้นดันมาเชีย ทัวร์โครเอเชีย ประเทศโครเอเชีย ร่องรอยโบราณสถานพระราชวังไดโอคลีเชียน ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยองค์การยูเนสโก้ในปี ค.ศ. 1979